Melatonine is niet alleen van belang voor de slaap, maar is ook essentieel voor onze gezondheid. Als antioxidant beschermt melatonine tegen schadelijke effecten van straling en giftige stoffen. Melatonine beschermt bovendien tegen het ontstaan van fouten in het DNA tijdens de celdeling. Het verouderingsproces wordt zo afgeremd en ziekten als kanker ontstaan minder snel. Ook heeft melatonine een virus-remmend effect, waardoor de kans op ziek worden na besmetting met het corona virus kleiner wordt. Mogelijk beschermt een voldoende hoge melatoninespiegel ook tegen het langdurig klachten houden na het doormaken van covid (zogeheten ‘long-covid’).

Of je veel of weinig melatonine aanmaakt, is vooral erfelijk bepaald. Daardoor is de hoeveelheid melatonine die per nacht wordt aangemaakt per persoon vrij constant. De melatoninespiegel heeft echter niet je hele leven hetzelfde niveau. Zuigelingen maken nog geen melatonine aan. Zij zijn afhankelijk van melatonine uit de moedermelk. Na ongeveer drie maanden komt de aanmaak van melatonine op gang. Kinderen maken meer melatonine aan dan volwassenen. Vanaf de puberteit daalt de hoeveelheid melatonine die dagelijks wordt aangemaakt. Dat betekent dat de melatoninespiegel van een zestigjarige nog maar half zo hoog is als die van een twintigjarige.

Via een meting van de nachtelijke top van de melatoninespiegel in speeksel kun je te weten komen of je een voldoende hoge aanmaak van melatonine hebt. Een éénmalige meting is daarbij voldoende. Deze test kan via deze website worden aangevraagd.

Verwarrende adviezen over innametijdstip melatonine

Hoe laat neem je ’s avonds melatonine in? Twee of vier uur voor naar bed gaan of juist kort voor het in bed stappen? De adviezen op de doosjes kunnen enorm verschillen. En vaak staat er zelfs helemaal geen advies op de verpakking. Vanwaar die grote verschillen?

Die verschillen hebben te maken met het probleem dat melatonine officieel alleen aangeprezen mag worden als een middel ter voorkoming van een jetlag, en niet bij slaapproblemen. En bij het gebruik bij slaapproblemen hangt het advies ook nog eens af van het type slaapprobleem. Eigenlijk is het geven van een advies maatwerk, omdat het advies niet alleen afhangt van het slaapprobleem en je eigen slaap-waakritme, maar ook van de hoeveelheid melatonine die je zelf aanmaakt en op welk tijdstip dat ’s avonds begint.

Grofweg zijn er vijf mogelijkheden:

  1. Inslaapproblemen bij een verschoven melatonineritme (te laat in slaap vallen en ’s morgens lang kunnen doorslapen).
  2. Inslaapproblemen bij een tekort durend melatonineritme (te laat in slaap vallen en ’s morgens op normale tijd of te vroeg wakker worden).
  3. Voornamelijk ’s nachts vaak wakker worden (wel op tijd in slaap vallen en ’s morgens op tijd wakker worden).
  4. Melatonine als aanvulling op een te lage melatoninespiegel (indien geen slaapproblemen).
  5. Gebruik ter voorkoming van een jetlag.

1. Bij inslaapproblemen bij een verschoven melatonineritme (te laat in slaap vallen en ’s morgens lang kunnen doorslapen) hangt het tijdstip van inname af van het tijdstip waarop de melatonineaanmaak begint. Dit heet het Dim Light Melatonin Onset (DLMO). Als je vier tot vijf uur voordat je melatoninespiegel begint te stijgen melatonine inneemt, verschuif je je melatonineritme naar een vroeger tijdstip. Als er geen DLMO is bepaald kun je melatonine een tot twee uur voor je naar bed gaat innemen. Het is van belang dat er regelmaat is in het tijdstip van inname en je bedtijd.

2. Als je doorgaans moeilijk in slaap valt maar ’s morgens op een gewenst tijdstip wakker wordt, past je melatonineritme bij jouw persoonlijke slaap-waakritme. Als dat het geval is, gebruik je melatonine alleen als inslaapmiddel en neem je een halfuur voor je naar bed gaat melatonine in. Het is van belang dat er regelmaat is in het tijdstip van inname en je bedtijd.

Als je op een melatonine tablet zuigt en met speeksel enkele minuten in de mond heen en weer beweegt voordat je het inslikt, treedt de werking veel sneller in. Je kunt dan al na 5 of 10 minuten slaperig worden. Neem in dit geval melatonine pas in als je (bijna) in bed ligt. Dit kun je alleen met ‘gewone’ melatonine doen en niet met een tablet met verlengde werking. Het effect van de verlengde werking gaat bij kauwen of opzuigen verloren.

3. Als je erg licht slaapt en ’s nachts wakker wordt, maar doorgaans op het door jou gewenste tijdstip in slaap valt en ’s morgens op een gewenst tijdstip wakker wordt, past je melatonineritme bij jouw persoonlijke slaap-waakritme. Als dat het geval is, gebruik je melatonine alleen als doorslaapmiddel en neem je een halfuur voor je naar bed gaat melatonine in. Het is van belang dat er regelmaat is in het tijdstip van inname en je bedtijd. Bij onvoldoende effect kun je vaak beter een melatonine preparaat met verlengde werking gebruiken.

4. Het kan ook zijn dat je te weinig melatonine aanmaakt maar meestal op het door jou gewenste tijdstip in slaap valt en ’s morgens op een gewenst tijdstip wakker wordt. Dan past je melatonineritme bij jouw persoonlijke slaap-waakritme. Als dat het geval is en je melatonine alleen als aanvulling gebruikt, neem je een halfuur voor je naar bed gaat melatonine in. Het is van belang dat er regelmaat is in het tijdstip van inname en je bedtijd.

5. En als je melatonine wilt gaan gebruiken ter voorkoming van een jetlag door een vliegreis, is het gebruiksadvies nog weer anders. Want dan hangt het er van af of je naar het westen vliegt (richting America) of juist naar het oosten (richting Australië en Japan). Zie hiervoor onze jetlagpagina.

+