Bij mensen met overgewicht heeft COVID-19 een ernstiger beloop

Tweederde van de coronapatiënten op de intensive care heeft overgewicht. Dit vertelde Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC), al aan het begin van de eerste COVID-19 golf in het tv-programma Jinek. Ook andere IC-artsen hadden toen al de ervaring dat veel patiënten die met coronaverschijnselen op de IC belanden, fors overgewicht hadden. Als verklaring hiervoor werd toen gegeven dat mensen met overgewicht vaker dan gemiddeld suikerziekte, hoge bloeddruk en/of hart- en vaatzieken hebben. Dat zou ze kwetsbaarder maken voor virusaandoeningen, aldus IC-artsen.

Mensen met overgewicht en met genoemde bijkomende aandoeningen hebben echter ook lagere melatoninespiegels dan mensen zonder overgewicht en bijkomende aandoeningen. Opmerkelijk is dat in Nederland een relatie met melatoninetekort nog steeds niet wordt genoemd, terwijl Chinese corona-artsen dit al wel doen.

Het verband tussen lage melatoninespiegels en overgewicht komt van twee kanten. Inderdaad hebben mensen met overgewicht relatief vaker suikerziekte, hoge bloeddruk en/of hart- en vaatzieken dan mensen zonder overgewicht. Dit zijn op zich ook weer aandoeningen waarbij vaker lage melatoninespiegels worden gevonden. Maar ook bij mensen met overgewicht zonder bijkomende aandoeningen worden lagere melatoninespiegels gevonden. Melatonine speelt namelijk een belangrijke rol in de energiebalans. Deze balans zorgt ervoor dat er lichaamsprocessen (zoals eten, vertering, verbranding en opslag reserves) tijdens de actieve fase overdag gericht zijn op energie leveren, zoals eten, vertering, opname van voedingsstoffen, het opslaan van reserves en het leveren van energie door verbranding van voedingsstoffen. Tijdens de rustfase ’s nachts wordt juist energie gehaald vanuit opgeslagen reserves om de lichaamsprocessen tijdens de slaap voort te kunnen laten gaan. Melatonine speelt een centrale regulerende rol bij het aansturen van deze processen en het dag-nachtritme van de verschillende stofwisselingsprocessen. Dit gebeurt ondermeer door het ‘aan’ of juist ‘uit’ zetten van bepaalde genen in het DNA bij het stijgen van de melatoninespiegel ’s avonds. ’s Morgens gebeurt bij het dalen van de melatonine spiegel het omgekeerde en worden die genen die waren ‘aangezet’ weer ‘uitgezet’ of weer ‘aangezet’. Een tekort aan melatonine leidt daardoor op den duur tot minder aanmaak van insuline (suikerziekte), het ongevoeliger worden van cellen voor de werking van insuline (suikerziekte), een toename vetopslag (overgewicht) en een toename van de aanmaak van vetten (hart- en vaatziekten). Melatonine tekort speelt dus een rol bij alle belangrijke risicofactoren voor het ernstiger verloop van een Corona infectie.

Bronnen:

Lim S, Shin SM, Nam GE, Jung CH, Koo BK. Proper Management of People with Obesity during the COVID-19 Pandemic [published online ahead of print, 2020 Jun 16]. J Obes Metab Syndr. 2020;10.7570/jomes20056.

Cipolla-Neto J, Amaral FG, Afeche SC, Tan DX, Reiter RJ. Melatonin, energy metabolism, and obesity: a review. J Pineal Res. 2014;56(4):371-381.