Melatonine kan door andere medicijnen onwerkzaam worden

Dat het effect van melatonine na enkele weken of maanden langzaamaan minder kan worden, is inmiddels wel bekend. Dit kan gebeuren als iemand melatonine te traag afbreekt en daardoor melatonine opstapelt in het lichaam. Veel minder bekend is het effect dat melatonine vermindert of zelfs verdwijnt als iemand nog een ander medicijn gebruiktdan melatonine. Wij ontdekten dit bij twee mensen die via melatonine.nu hun melatoninespiegel lieten bepalen. Het effect van melatonine was bij hen verdwenen. Uiteraard werd hierbij gedacht aan het ‘verdwijnend effect van melatonine bij mensen die melatonine te traag afbreken. In zo’n geval adviseren wij om de melatoninespiegel te meten in overdag afgenomen speeksel. Deze blijkt dan extreem hoog te zijn, wat komt door opstapeling van melatonine doordat het enzym dat melatonine moet afbreken (het CYP1A2-enzym) onvoldoende actief is. Dit komt bij ongeveer een op de tien mensen voor. Verrassend was bij dat de melatoninespiegel van deze twee mensen overdag nul was. Bij navraag bleek dat een van deze mensen kort tevoren was begonnen met een behandeling met omeprazol en de andere met Nexium®. Beide geneesmiddelen activeren het CYP1A2-enzym, waardoor melatonine ineens veel sneller wordt afgebroken. Dit verklaarde het langzaam verdwijnend effect van melatonine. Na ophogen van de dosis verbeterde de slaap.

Medicijnen die de afbraak van melatonine versnellen, zijn:

  • carbamazepine (Tegretol®)
  • esomeprazol (Nexium®)
  • insuline
  • lansoprazol (Prezal®)
  • omeprazol (Losec®)
  • ritonavir (Norvir®, Kaletra®)

Er zijn ook medicijnen die de activiteit van het CYP1A2-enzym afremmen. Door gebruik van deze geneesmiddelen wordt melatonine dus trager afgebroken en ontstaat er risico op opstapeling. Daardoor kan het effect van melatonine afnemen of zelfs helemaal verdwijnen. Het slaapritme kan dan ernstig verstoord raken. In dit geval moet de dosis melatonine dus juist worden verlaagd.
Medicijnen die de afbraak van melatonine afremmen, zijn:

  • amiodaron (Cordarone®)
  • anticonceptiepil
  • cimetidine (Tagamet®)
  • ciprofloxacine (Ciproxin®)
  • famotidine (Pepcidin®)
  • fluvoxamine (Fevarin®)
  • moclobemide (Aurorix®)
  • moclobemide (Aurorix®)
  • ofloxacine (Tarivid®)
  • perfenazine
  • propafenon (Rytmonorm®)
  • ropinirol (Adartrel®, Requip®)
  • verapamil (Isoptin®, Tarca®)
  • Ook door gelijktijdig gebruik van grapefruitsap kan de melatoninespiegel stijgen.

De les die wij hieruit leerden is dat je bij afnemend effect van melatonine niet alleen moet denken aan opstapeling van melatonine door een onvoldoende actief CYP1A2-enzym, maar ook aan een wisselwerking (interactie) door toevoeging van een ander geneesmiddel aan melatonine. Overigens kan ook het stoppen met een van de hierboven genoemde medicijnen leiden tot het sneller of juist trager afbreken van melatonine. Door overdag je melatoninespiegel te meten kun je erachter komen wat er precies aan de hand is en wat je vervolgens moet doen. Deze zelftest kan via deze website worden aangevraagd. Behalve de uitslag krijg je dan ook een persoonlijk advies.

2 gedachten over “Melatonine kan door andere medicijnen onwerkzaam worden”

  1. Goedemorgen heer Braam,

    Regelmatig lees ik uw artikelen op uw site. Zo ook vanmorgen.
    Deze keer heeft u het o.a. over de invloed van medicijnen op de afbraak van melatonine.

    Ik gebruik dagelijks melatonine, 0,3 mg (om beter in te slapen).
    Daarnaast slikte ik ropinirol 0,25 mg. (tegen rusteloze benen).

    Vanwege maagklachten stopte ik enkele dagen geleden met ropinorol.
    Ik merkte vervolgens dat ik na het stoppen met dit medicijn overdag ontzettend moe bleef; echt doodmoe.

    Mijn vraag nu :
    Kunnen zelfs zulke lage doses (0,3 mg en 0,25 mg) die vermoeidheid overdag verklaren ?

    1. Ropinirol is een medicijn dat gebruikt wordt bij (slaapproblemen door) rusteloze benen. U gebruikt daarvan inderdaad een heel lage dosering. Misselijkheid is een zeer bekende bijwerking van ropinirol en is bij u aanleiding om er weer mee te stoppen.
      U gebruikt melatonine om beter in te kunnen slapen. Ook melatonine gebruikt u in een vrij lage dosis. Sinds u met ropinirol bent gestopt bent u overdag ontzettend moe en u vraagt zich af of dat iets te maken kan hebben met het stoppen met ropinirol.
      Het antwoord is JA. Melatonine en ropinirol worden namelijk beide in de lever afgebroken door het enzym CYP1A2. Onder normale omstandigheden is de capaciteit van CYP1A2 voldoende om beide medicijnen voldoende snel af te kunnen breken. Waarschijnlijk is het CYP1A2 enzym bij u onvoldoende actief. Melatonine wordt dan traag afgebroken waardoor een lage dosis al effectief is. Ook ropinirol wordt traag afgebroken waardoor ook van dit middel een lage dosis al effectief is.
      Nu u met ropinirol bent gestopt wordt melatonine minder traag afgebroken. Het is mogelijk dat u hierdoor minder diep slaapt en daardoor overdag minder uitgerust bent. Ook is het mogelijk dat een deel van de ingenomen dosis ’s morgens nog niet is afgebroken. Een verhoogde melatoninespiegel overdag kan ook moeheid veroorzaken.
      Mensen bij wie het CYP1A2 enzym te traag werkt merken doorgaans dat ze slecht tegen koffie kunnen. Caffeïne wordt namelijk op dezelfde manier als melatonine door CYP1A2 afgebroken. Als je caffeïne te traag afbreekt, breek je ook melatonine te traag af. Mensen die problemen hebben met in slaap vallen als ze na 18:00 koffie drinken, hebben kennelijk een tekort aan dit enzym CYP1A2. Dit heeft consequenties voor de dosis melatonine. Als je slecht tegen koffie kunt, moet je dus een lage dosis melatonine gebruiken. Omdat de mutatie in het CYP1A2 gen erfelijk is, bestaat de kans dat een kind van een vader of moeder die slecht tegen koffie kan (en dus ook melatonine te traag afbreekt), hetzelfde ‘probleem’ heeft.
      Met vriendelijke groet,
      W. Braam

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *