Melatonine bij slaapproblemen door jeukend eczeem

Atopische dermatitis (of constitutioneel eczeem) is een hardnekkige jeukende huidaandoening waarmee een op de zes kinderen te maken krijgt. De jeuk kan zeer heftig zijn en slaapproblemen veroorzaken. Dit leidt overdag tot slaperigheid of juist druk gedrag en tot slechte schoolprestaties. Daarnaast worden bij mensen met atopische dermatitis ook lagere melatoninespiegels gevonden. Of dit een gevolg is van het slechter slapen, of juist bijdraagt aan een slechtere slaap, is niet duidelijk.

Als oorzaak worden diverse vormen van allergie genoemd, maar de oorzaak van atopische dermatitis blijft vaak onduidelijk. De behandeling bestaat voornamelijk uit smeren van corticosteroïdzalven, maar die zijn vanwege bijwerkingen niet geschikt voor langdurig gebruik. Zalf met propolis of honing kan ook goed helpen, net als massagebehandelingen. Gebruik voor de massages zonnebloem- of kokosnootolie, omdat die een extra een gunstig effect heeft op de huid. Gebruik geen massageolie met etherische oliën, want die bevatten vaak stoffen waarvoor mensen met atopische dermatitis allergisch zijn.

Uit recent dubbelblind onderzoek blijkt melatonine effectief te werken bij inslaapproblemen door jeukend eczeem. Opvallend is ook dat bij de helft van de deelnemers tijdens gebruik van melatonine zowel de slaap als het eczeem .

Bronnen:
Hendricks AJ, Manivannan M, Shi VY. Clinical Pearls on Sleep Management in Atopic Dermatitis. Dermatitis. 2019 Sep/Oct;30(5):287-293. doi: 10.1097/DER.0000000000000523.
Boozalis E, Grossberg AL, Püttgen KB, Cohen BA, Kwatra SG. Itching at night: A review on reducing nocturnal pruritus in children. Pediatr Dermatol. 2018 Jun 26. doi: 10.1111/pde.13562. [Epub ahead of print]
Chang YS, Lin MH, Lee JH, Lee PL, Dai YS, et al. Melatonin Supplementation for Children With Atopic Dermatitis and Sleep Disturbance: A Randomized Clinical Trial. JAMA Pediatr. 2016 Jan;170(1):35-42. doi: 10.1001/jamapediatrics.2015.3092.
Chang YS, Chou YT, Lee JH, Lee PL, Dai YS, et al. Atopic dermatitis, melatonin, and sleep disturbance. Pediatrics. 2014 Aug;134(2):e397-405. doi: 10.1542/peds.2014-0376. Epub 2014 Jul 14.

Melatonine om koortsstuipen te voorkomen

Melatonine werkt beter bij de preventie van koortsstuipen dan het tot nu toe meestal voorgeschreven middel diazepam (Valium®). Dit bleek uit een onderzoek waarin aan zestig jonge kinderen die een eerste koortsstuip hadden gekregen tijdens de volgende koortsperiode dubbelblind melatonine óf diazepam werd voorgeschreven. De dagdosis melatonine was 1mg/kg in drie porties met 8 uur tussenpoos. De dagdosis melatonine was 0,3mg/kg, eveneens in drieporties met 8 uur tussenpoos. De medicatie werd alleen gegeven zolang er koorts was en meestal binnen twee of drie dagen gestopt. Van de dertig kinderen die bij opkomende koorts Valium innamen kregen er elf van de dertig (37%) alsnog een nieuwe koortsstuip. Van de dertig kinderen die melatonine innamen, kregen slechts vijf van de dertig (17%) opnieuw een koortsstuip.

De vraag is natuurlijk hoe groot de kans op herhaling van een koortsstuip is zonder welke behandeling dan ook. De meeste kinderen krijgen namelijk nooit een tweede koortsstuip. Inschatten van de herhalingskans is moeilijk. In het algemeen is de kans op herhaling groter als de eerste koortsstuip optreedt op zeer jonge leeftijd (voor het kind 18 maanden oud is), de koortsstuip optreedt binnen een uur nadat de koorts opkwam, de koorts lager is dan 40 °C of als een eerstegraadsfamilielid (broer, zus, vader, moeder) ook ooit een koortsstuip had. Zonder een van deze risicofactoren is de kans op herhaling klein (1 op 7). Hoe meer risicofactoren er zijn, hoe groter uiteraard de kans op herhaling.  

Bron:
Barghout MS, Al-Shahawy AK, El Amrousy DM, Darwish AH. Comparison Between Efficacy of Melatonin and Diazepam for Prevention of Recurrent Simple Febrile Seizures: A Randomized Clinical Trial. Pediatr Neurol. 2019 Jan 18. pii: S0887-8994(18)30919-6. doi: 10.1016/j.pediatrneurol.2019.01.010. [Epub ahead of print]

Melatonine en CBD als combinatie?

Zowel melatonine als CBD-olie wordt voorgeschreven bij de behandeling van MS en bepaalde vormen van kanker. De vraag is of dit wel een goede combinatie is of dat deze middelen elkaar juist kunnen tegenwerken. Dit is een ingewikkelde vraag, omdat beide antwoorden in principe juist zijn.

CBD (cannabidiol) en THC (tetrahydrocannabidiol) remmen het enzym AANAT dat in de hersenen nodig is voor de aanmaak van melatonine. Als je dit gebruikt zal er die nacht dus minder melatonine worden aangemaakt dan wanneer je deze middelen niet gebruikt. Bij mensen die voldoende melatonine aanmaken zal het effect op de aanmaak van melatonine beperkt zijn en niet meteen leiden tot een tekort. Maar bij mensen met MS of bepaalde vormen van kanker worden toch al vaak lage melatoninespiegels gevonden. Door het gebruik van CBD (of THC) kan de melatoninespiegel dus nog verder omlaag gaan. Daardoor neemt de weerstand van het lichaam tegen MS of kanker verder af. Door tegelijkertijd melatonine te gebruiken hef je dit probleem weer op.

MS is een auto-immuunziekte. Dat betekent dat het immuunsysteem bepaalde celtypen in het lichaam niet langer als lichaamseigen beschouwt. Omdat het immuunsysteem deze cellen lichaamsvreemd vindt begint het deze cellen op te ruimen. Bij MS wordt het beschermende laagje rond de zenuwbanen in de hersenen aangetast. Daardoor kunnen deze zenuwen niet meer functioneren. Na afloop van een shub kan de schade enigszins worden hersteld en kan de functie terugkeren. Soms is de schade tijdens een shub echter dermate groot dat volledig herstel niet plaatsvindt.

Uit diverse onderzoeken blijkt dat melatonine het lichaam beschermt tegen een aantal auto-immuunziekten, zoals MS. Onlangs is ontdekt dat melatonine de activiteit van sommige T-cellen afremt. Deze cellen zijn bij MS verantwoordelijk voor de ontstekingsreactie in de hersenzenuwen.

Het effect van melatonine op kankercellen is veelzijdig. Melatonine remt de groei van kankercellen en activeert het afweersysteem om kankercellen af te breken. Voorts beperkt melatonine de mogelijkheid dat kankercellen de bloedvatwand passeren. Dat betekent dat ze zich minder makkelijk door het lichaam kunnen verspreiden. Melatonine versterkt bovendien het effect van antikankermedicijnen.

Het effect van CBD bij de behandeling van kanker ligt meer op het gebied van de vermindering van klachten, zoals pijn, misselijkheid en afname van eetlust. Het effect van CBD op de groei van kankercellen is maar beperkt. Hiernaar is veel minder onderzoek gedaan.

Bronnen:

Reiter RJ, Rosales-Corral SA, Tan DX, Acuna-Castroviejo D, Qin L, Yang SF, Xu K. Melatonin, a Full Service Anti-Cancer Agent: Inhibition of Initiation, Progression and Metastasis. Int J Mol Sci. 2017 Apr 17;18(4). pii: E843. doi: 10.3390/ijms18040843.

Li Y, Li S, Zhou Y, Meng X, Zhang JJ, Xu DP, Li HB. Melatonin for the prevention and treatment of cancer. Oncotarget. 2017 Jun 13;8(24):39896-39921. doi: 10.18632/oncotarget.16379.

Steele G, Arneson T, Zylla D. A Comprehensive Review of Cannabis in Patients with Cancer: Availability in the USA, General Efficacy, and Safety. Curr Oncol Rep. 2019 Feb 1;21(1):10. doi: 10.1007/s11912-019-0757-7.

Davis MP. Cannabinoids for Symptom Management and Cancer Therapy: The Evidence. J Natl Compr Canc Netw. 2016 Jul;14(7):915-22.

Koch M, Dehghani F, Habazettl I, Schomerus C, Korf HW. Cannabinoids attenuate norepinephrine-induced melatonin biosynthesis in the rat pineal gland by reducing arylalkylamine N-acetyltransferase activity without involvement of cannabinoid receptors. J Neurochem. 2006 Jul;98(1):267-78.

Melatonine bij slaapproblemen door chronische pijn

Mensen met chronische pijn hebben vaak slaapproblemen. Veelgehoorde klachten zijn dat ze moeilijk in slaap vallen en dat ze ’s nachts wakker worden van de pijn. Al met al duurt de totale slaap daardoor te kort. Door te weinig slaap verergeren chronische pijnklachten. Kortom, een vicieuze cirkel. Neurologen van de Harvard Universiteit USA deden onderzoek in de medische literatuur om de relatie tussen chronische pijn en slaaptekort te ontrafelen.

Dat chronische pijn slaapproblemen kan veroorzaken behoeft eigenlijk geen verklaring. Iedereen weet dat het moeilijk is om met pijn in slaap te vallen. Dat omgekeerde slaapproblemen, en dan vooral een tekort aan slaap, chronische pijn kunnen verergeren is minder bekend. Onderzoek wijst uit dat dit komt doordat bij te weinig slaap de pijndrempel lager wordt waardoor de gevoeligheid voor pijnprikkels groeit. De vraag is hoe dit komt. Hierbij moeten we kijken naar wat er chemisch in het zenuwstelsel gebeurt als iets pijn veroorzaakt of wanneer we iets als pijn ervaren. Daarbij stuiten we op de kwestie dat er niet zoiets bestaat als één soort pijnzenuwen en één soort pijnreceptoren.

Melatonine blijkt betrokken te zijn bij de verwerking van pijnprikkels in de zenuwen. Dit is met name onderzocht bij de behandeling van slaapproblemen en pijn bij mensen met fibromyalgie en pijnlijke spastische darmen (irritable bowel syndrome). De melatoninespiegel van deze patiënten zijn lager. Dat is de link met te kort slapen en pijn. Melatonine activeert de aanmaak van lichaamseigen pijnstillende stoffen (endorfinen). Melatonine wordt alleen aangemaakt tijdens de slaap. Als je korter dan zeven à achter uur slaapt, maak je die nacht ook minder melatonine (en minder endorfinen) aan. Mensen die van nature al minder melatonine aanmaken hebben hier sneller last van. Een behandeling met melatonine leidt bij hen niet alleen tot betere slaap, maar ook tot minder pijnklachten. Mensen met chronische pijn en slaapproblemen kunnen via deze website hun melatoninespiegel laten meten.

Bronnen
Haack M, Simpson N, Sethna N, Kaur S, Mullington J. Sleep deficiency and chronic pain: potential underlying mechanisms and clinical implications. Neuropsychopharmacology. 2019 Jun 17. doi: 10.1038/s41386-019-0439-z. [Epub ahead of print]

Danilov A, Kurganova J. Melatonin in Chronic Pain Syndromes. Pain Ther. 2016 Jun;5(1):1-17. doi: 10.1007/s40122-016-0049-y. Epub 2016 Mar 16.